Terug naar de vorige pagina

Spelt in de loop der tijden – menselijke ingrepen

In de loop der tijden is spelt weinig onderhevig geweest aan menselijke ingrepen, in tegenstelling tot onze hedendaagse, gecultiveerde tarwe (Triticum aestivum). Gewone tarwe is vrij gevoelig voor ziekten en moest om allerlei productietechnische behoeften van de moderne mens worden aangepast. In de twintigste eeuw is spelt bijna geheel verdrongen door gewone tarwe (Triticum aestivum), omdat tarwe meer opbrengt per hectare en het verwerken in de molen minder tijd en geld kost dan het pellen en malen van spelt.

Spelt, dat dus tot rond 100 jaar geleden de basis vormde voor onze dagelijkse voeding, is nu terug van weggeweest. Een decennium geleden werd in Nederland begonnen met onderzoek naar spelt. Het was eigenlijk alleen maar te vinden in de diervoedingsindustrie. De koeien en kalveren zijn al jaren geleden weer overgestapt op spelt. Het meel dat wij mensen eten is feitelijk niet geschikt voor dierlijke consumptie. Het vee krijgt er koliek, diarree en andere ontstekingen van en de productie opbrengst loopt achteruit. Dankzij de biologische landbouw is spelt nu bij ons terug en weer in opmars, ook al kennen heel wat Hollanders de naam van dit broodgraan niet eens meer. Zoals boven beschreven is in Duitsland spelt echter nooit weg geweest en wordt er van oudsher nog steeds vrij veel verbouwd in Zuid-Duitsland (Baden-Württemberg/ Beieren). Spelt heet trouwens in het Duits 'Dinkel'.

In de afgelopen eeuw hebben we immune tarwerassen geselecteerd die geschikt zijn om als monoculturen op grote percelen te worden verbouwd, bestand zijn tegen chemische gewasbeschermingsmiddelen, gedijen op uitgeputte grond die met kunstmest is verrijkt, niet snel plat geslagen worden door regenbuien en die ten slotte machinaal kunnen worden geoogst. Doel van dit alles: een zo groot mogelijk economisch rendement. Door deze selectie is 95 % van de tarwerassen verdwenen, terwijl onvoldoende is nagegaan wat voor invloed dit op ons voedselpakket, en dus op onze gezondheid heeft. Inmiddels blijkt dat een belangrijk deel van de bevolking last heeft van tarweallergie of tarwe-intolerantie.

Zuivere speltrassen missen alle technische verbeteringen die op de meeste tarwerassen zijn toegepast en bevinden zich nog in de oervorm. Raszuivere spelt gedijt niet op met kunstmest behandelde grond, heeft een vrij lange, slappe en dunne stengel vergeleken met tarwe, zodat het bij een zware regenbui snel plat gaat liggen. Mede daardoor kunnen de korrels niet met machines geoogst worden. Speltkorrels zijn vrij lang en smal en zitten stevig ingepakt in verschillende vliezen, zodat er een kostbaar en tijdrovend 'pelproces' aan te pas moet komen. Al met al is de opbrengst per hectare aanzienlijk lager dan die van tarwe en is spelt 3 à 4 keer zo duur. De stevige omhulling van de speltkorrel heeft als voordeel dat het ontsmetten van het zaaizaad (met chemische middelen, zoals bij tarwezaad) niet nodig is en dat spelt in het algemeen minder door ziekten wordt aangetast, zodat chemische gewasbestrijdingsmiddelen niet nodig zijn.

Raszuivere spelt wordt dus in feite steeds biologisch geteeld.