Terug naar de vorige pagina

Spelt en Raszuiverheid in het kort

De ene spelt is de andere niet!

Veel mensen denken dat de ene spelt gelijk is aan de andere. Dat is niet correct.

Het verschil zit in het zaaigoed, dus dat zaadje, dat de boer op het veld gooit. Alles wat groeit en bloeit heeft een naam. Deze naam vertelt iets over het ras resp. de DNA van het product.

Neem nu een appel. Iedereen, die wel eens boodschappen heeft gedaan, kent Royal Gala, Elstar, Rode Boskoop, Granny Smith, Golden Delicious etc. De ene is rood, de ander groen, de ene is zuur, de ander zoet. Allemaal  appels, maar wel allemaal verschillende appelrassen.

Zo is het dus ook bij andere producten: bijv. bij sinaasappels, avocado's, aardappels, tarwe en dus ook bij spelt.

Door kruising en selectie zijn er van gewone tarwe duizenden rassen gekweekt met verschillende eigenschappen en een steeds hogere opbrengst per hectare landbouw.

 

Speltrassen zijn er veel minder op de wereld. En helaas nog maar een handvol rassen die niet gekruist zijn met tarwe. Gekruist betekent dat het zaaigoed deels de DNA van een tarwegraankorrel bevat. Dat kruisen gebeurt niet bij de boer en ook niet bij een groothandel in grondstoffen. Het gebeurt bij een zaadgoedfabriek. Zij manipuleren/kruisen de zaadjes met elkaar om bijv. een hogere opbrengst van het product - in dit geval van spelt - te krijgen of om de resistentie tegen ziektes en insecten te verhogen.

 

Een klein voorbeeld:

Als ik 70% appelzaadjes met 30% perenzaadjes ga kruisen krijg ik een nieuw appelras (omdat 70% groter is dan 30%). Dus er groeit een nieuwe appelboom met gedeeltelijk de DNA van een peer. We noemen dit ras  nu ‘Maximilian’.

De consument vindt deze appel erg lekker, die lichte peersmaak is fantastisch. Dus voortaan koopt de klant deze appel ‘Maximilian’, maar hij heeft niet in de gaten, dat er peer in zit.

Nu is het voor deze klant geen probleem, hij mag peren eten en vindt ze ook lekker, maar voor iemand die een allergie voor peren heeft of een intolerantie is dit appelras dus niet geschikt. Hij zou er ernstig last van krijgen. Stel nou, dat die klant met die peren-allergie, nog nooit eerder een andere appel heeft geproefd, dan zou hij denken, dat hij allergisch is voor appels en hij gaat voortaan met een grote boog om appels heen. Ten onrechte.

 

Hetzelfde geldt voor spelt en tarwe. Veel speltrassen bestaan voor een bepaald percentage uit tarwe. Hubel, Hercules, Rouquin, Lueg etc. zijn voorbeelden van speltrassen waar tot 49% tarwe is ingekruist. (Voor een mens met een tarwe-allergie of een tarwe-intolerantie is dit natuurlijk fataal.) Deze persoon probeert bijvoorbeeld voor het eerst spelt en krijgt weer de hem bekende problemen. Hij denkt nu bij zich zelf “zie je, met spelt wordt het ook niet beter”. Dat is natuurlijk erg jammer, omdat hij niet perse last van spelt krijgt, maar wel van het deel tarwe, dat in dit speltras zit. Hoogstwaarschijnlijk kan die persoon wel raszuivere spelt eten!

 

Het bovengenoemde verhaal heeft betrekking op de oorsprong van een speltkorrel. Daarbij kan natuurlijk ook nog verontreiniging plaatsvinden.

Nadat de graankorrel vermalen is, gaat het speltmeel vaak naar een groothandel in grondstoffen, waar kant-en-klaar-bakmixen geproduceerd worden. En wat er bij dit soort bedrijven allemaal verder nog aan tarwegluten en tarwemeel toegevoegd wordt  is een ander verhaal. Ook de bakker zelf, die in zijn bakkerij dit soort bakmixen gebruikt, kan natuurlijk nog besluiten tarwemeel toe te voegen.

Uiteindelijk bestaat het gevaar dat het speltbrood of een ander speltproduct heel weinig spelt bevat, terwijl er wel de hoofdprijs voor gevraagd wordt. U zou naar de naam van het speltras moeten vragen, de uitspraak “het is 100% spelt” is niet voldoende, zoals hiervoor uitgelegd. De appel ‘Maximilian’ is ook  honderd procent een appel, maar wel met een beetje peer(-DNA)..., dus die appel is geen raszuivere appel. Bij appels en peren is dit misschien niet zo erg van belang, maar bij spelt en tarwe wel - en helaas steeds meer!

 

Nu zeggen sommige mensen “Ja, maar ik koop alléén biologische spelt/speltmeel!”.

Helaas is het certificaat van “biologisch gecertificeerd“ geen kenmerk voor raszuiverheid. Uiteraard is het ook mogelijk om biologische tarwezaadjes met biologische speltzaadjes te kruisen. Ook hier met het doel de opbrengst te verhogen, dus grotere winst enz..

 

Ook van belang is, waar en hoe de speltkorrel vermalen wordt!

Spelt heeft een heel hard kaf, veel harder dan andere granen. Raszuivere spelt moet dus op een speciale manier gemalen worden. In het geval van ’t Spelthuys is het een speciale steenmolen, puur voor spelt. Dus het komt niet in aanraking met andere granen, zoals bijv. tarwe.

Vaak wordt spelt in gemengde graanmolens gemalen (voor mensen met een allergie dus niet optimaal), wat jammer is voor de kwaliteit van het eindproduct. Juist in de schilvliesjes zitten de meest waardevolle dingen. Als het proces van vermaling niet optimaal gebeurt, verdwijnen vaak delen van de waardevolle schil van de speltkorrel als afvalproduct. Dus u krijgt uiteindelijk een kwalitatief minderwaardig product aangeboden, waardoor de smaak kan verschillen en de gezondheidswaarde zou kunnen afnemen.