Terug naar de vorige pagina

Spelt - een vitamine- en mineralenbron

Spelt een vitamine- en mineralenbron. Spelt is niet alleen met 11 tot 15 % één van de eiwitrijkste graansoorten, maar bevat ook ongewoon veel vitaminen. Bij de vitamine B9-11, B1, B2, B3 overtreft spelt duidelijk de huidige tarwe. Spelt wordt een zeer waardevol voedingsmiddel door veel mineralen en sporenelementen.

Meestal zitten er hogere percentages voor vitaminen dan voor mineralen en sporenelementen in een voedingsstof. Bij spelt is dit andersom. Op het gebied van mineralen heeft spelt juist veel hogere percentages. Er zit maar liefst 54% van de ADH aan het supergezonde mineraal mangaan in spelt. Van fosfor zit 15 % van de ADH in een ons spelt. Overige mineralen met hoge voedingswaarden zijn: magnesium (13 %), koper (10 %), ijzer (9 %), zink (8 %), seleen (6 %) en kalium (4 %), maar ook calcium en kiezelzuur of silicium.

 

VITAMINE

Vitamine B9-B11 (Foliumzuur)

Foliumzuur is nodig voor de vorming van rode bloedcellen en erfelijk materiaal (DNA). Verlaagt het risico van baby’s met aangeboren afwijkingen (neuraalbuiseffecten zoals een open ruggetje) en hoogst waarschijnlijk de kans op miskramen. Vermindert een verhoogd gehalte aan Homocysteine en daarmee de kans op hart- en vaatziekten. De aanbevolen hoeveelheden (0,2 tot 0,3 mg) worden door een groot deel van de Nederlandse bevolking niet gehaald. Vooral het  gebruik van de anticonceptiepil verhoogt de behoefte.

Vitamine B1 (Thiamine)

Thiamine stimuleert etensbehoefte en hartactiviteit. Bij een tekort aan B1 ontstaan  hartstoringen, spierkrampen en spieratrofie. Zenuwontstekingen en zenuwpijn kunnen eveneens ontstaan. Geestelijke en lichamelijke vermoeidheid zijn bijverschijnselen. (Bij het tarwebloem (type 405) is er bijvoorbeeld een verlies van Thaimine B1 van 85 %.)

Vitamine B2 (Riboflavine)

Riboflavine is nodig voor een gezonde huid, haren en een goede oogfunctie. Samen met het vitamine B8 (Biotine) nodig voor de opbouw en afbraak van vetzuren. Heeft een functie bij het mobiliseren van ijzer uit onze voorraad. Daarnaast vervult het een rol in de stofwisseling en het zenuwstelsel. Als er geen melkproducten gebruikt worden, vraagt deze vitamine extra aandacht.

Vitamine B3 (Niacine)

Niacine is verantwoordelijk voor de energieproductie in de cellen en belangrijk voor de stofwisseling en gezonde slijmvliezen. Nicotinezuur, één van de vormen van Niacine heeft een vaatverwijdende en cholesterolverlagende werking. Een tekort aan Niacine uit zich in veranderingen van de slijmvliezen, vooral in het spijsverteringssysteem en de tong. Huidziektes kunnen ontstaan. Verdere gevolgen van een Niacine-tekort zijn gebrek aan eetlust, diarree, vermoeidheid, zwakte en schade aan het zenuwstelsel.

 

MINERALEN en SPORENELEMENTEN

Veel mineralen en sporenelementen, vooral fosfor, kalium en magnesium, maar ook calcium, ijzer, zink en zelfs kiezelzuur of silicium, die wij doorgaans te weinig binnen krijgen, maken spelt een zeer waardevol voedingsmiddel.

Mangaan 

Mangaan speelt een wezenlijke rol in de stofwisseling in ons lichaam. Het helpt het zenuwstelsel normaal te laten functioneren en zorgt ervoor dat de schildklier het prohormoon thyroxine kan produceren. Mangaan speelt een belangrijke rol in de productie van sexhormonen. Daarnaast werkt mangaan als antioxidant en voorkomt het de oxydatieve stress die kan leiden tot kanker en hart- en vaatziekten.

Fosfor

Fosfor is een belangrijk bestanddeel van botten en tanden. Dit mineraal is onmisbaar voor de goede werking van verschillende hormonen en voor de vitaminen uit het vitamine B-complex (die zorgen samen voor de stofwisseling in het lichaam). Fosfor zorgt ook voor het goed functioneren van het zenuwstelsel, voor het transport van vetten door het lichaam (zet suiker om in energie) en voor de opbouw van alle lichaamscellen, vooral de cellen van de hersenen, de lever en de spieren. Het mineraal staat er ook bekend om het uithoudingsvermogen te verhogen en vermoeidheid te bestrijden. Belangrijk ook voor vorming van RNA en DNA. Een fosfor tekort kan een gevoel van slapte, algehele matheid, prikkelbaarheid en verlies van eetlust veroorzaken. Pijn in botten en gewrichten en een verlaagde weerstand tegen infecties zijn niet zelden op te merken. Signalen zoals spraakproblemen en geestelijke verwarringen zijn ook op een tekort aan fosfor terug te voeren.

Magnesium

Magnesium wordt ook wel het antistress mineraal genoemd. Dit mineraal is een belangrijke voedingsstof voor de hersenen. Het verhoogt de weerstand tegen stress, depressies en spanningen en het gaat geestelijke vermoeidheid tegen. Magnesium versterkt bovendien het geheugen en het concentratievermogen. Verder is magnesium betrokken bij het vrijmaken van energie uit de voeding en het goed functioneren van het zenuwstelsel en de spieren. Ten slotte is dit mineraal betrokken bij het vormen van sterke botten en tanden. Een tekort aan magnesium kan een slap gevoel en vermoeidheid veroorzaken. Nerveuze uitbarstingen, hartkloppingen, hyperactiviteit en een laag bloedsuikergehalte zijn eveneens symptomen.

Koper

Koper helpt samen met ijzer bij de vorming van rode bloedcellen. Het is ook nodig bij de vorming van bind- en botweefsel. Verder speelt het een rol bij de vorming van pigment van het haar en is het van belang voor een goede werking van het afweersysteem en de bloedstolling.

IJzer

IJzer levert een belangrijke bijdrage aan het zuurstoftransport en de vorming van rode bloedcellen. Verder is ijzer belangrijk voor de energieproductie en het verhogen van de lichamelijke weerstand en kan kanker helpen te voorkomen. IJzer verbetert de lichamelijke prestaties, bevordert een rustige slaap en houdt het energieniveau op peil. Maar helpt ook leerproblemen bij kinderen te voorkomen. Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen vanaf de pubertijd tot aan de menopauze een groot risico lopen op een chronisch ijzer tekort. Zo kan er bloedarmoede optreden. Klachten van vrouwen met ijzergebrek zijn: vermoeidheid, een bleke huid, ademhalingsmoeilijkheden bij inspanning, hoofdpijn, hartkloppingen, een gebrekkige eetlust en tintelende handen en voeten.

Zink

Zink speelt een belangrijke rol in het afweersysteem of immuunsysteem van het lichaam en het is belangrijk voor een groot aantal stofwisselingsprocessen. Zink is nodig bij de celdeling, celgroei, wondgenezing en de afbraak van koolhydraten. Zink is verder  zeer belangrijk voor de smaakontwikkeling en het nachtelijke gezichtsvermogen. Daarnaast is zink belangrijk voor de aanmaak van insuline.

Seleen of Selenium

Selenium heeft een verscheidenheid aan functies. Het element is onder andere betrokken bij de aanmaak van speciale eiwitten, de zogenaamde antioxidant-enzymen, die een rol spelen bij het voorkomen van celbeschadiging door vrije radicalen. Ook maakt het eventuele zware metalen die via verontreinigingen in het lichaam terechtkomen minder schadelijk en giftig. Seleen speelt ook een belangrijke rol in een goede werking van de schildklier. Verder beschermt seleen het lichaam waarschijnlijk tegen het ontstaan van prostaatkanker. Meer onderzoek hiernaar is nodig. Selenium kan de vruchtbaarheid stimuleren, vooral bij mannen. Onderzoek heeft aangetoond dat selenium belangrijk is voor de vorming van gezond sperma.

Kalium

Kalium heeft als belangrijke taken het regelen van de bloedsuikerspiegel en het op peil houden van de vochtbalans. Verder helpt kalium (samen met natrium) de zenuwimpulsen te geleiden en speelt het een rol bij de spierfunctie, het draagt zo dus ook bij aan een goed hartritme en kan bescherming bieden tegen een beroerte. Bovendien voorkomt en behandelt kalium een hoge bloeddruk. De symptomen bij een tekort laten zich als volgt beschrijven: braken, spierslapte en spierverlamming, spierpijn, overweldigende vermoeidheid, lage bloeddruk.

Calcium

Calcium is de meest voorkomende mineraal in het menselijk lichaam. De tanden en botten bevatten het meeste calcium, maar in zenuwcellen, lichaamsweefsels, bloed en andere lichaamsvloeistoffen is het mineraal ook te vinden. Het is een levensbelangrijk mineraal, belangrijk dus voor de opbouw en het onderhoud van ons lichaam. Bij onvoldoende inname van calcium, bestaat na verloop van tijd de kans op botontkalking (osteoporose). Calcium heeft daarnaast een regulerende werking op de bloeddruk en het is nodig voor een normale hartslag. Ook speelt het een rol bij de bloedstolling, de overdracht van zenuwimpulsen en bij iedere spierbeweging.

Kiezelzuur

De grote hoeveelheid aan kiezelzuur, waarvan wij doorgaans te weinig binnen krijgen, heeft een belangrijke rol. Kiezelzuur (ook bekend als spoorelement Silicium) heeft een positieve uitwerking op het denkvermogen en de concentratie en op de gezondheid van nagels, huid en haar. Gierst bijvoorbeeld bevat ook bijzonder veel kiezelzuur.

Fytinezuur

Spelt bevat 40 % minder fytinezuur dan tarwe. Fytinezuur komt van nature voor in de buitenste lagen van granen en zaden. Met name tarwezemelen kunnen hoge gehaltes aan fytinezuur bevatten. Fytinezuur heeft de eigenschap om mineralen (vooral zink) aan zich te binden. Deze verbindingen zorgen ervoor dat het lichaam de mineralen niet meer kan opnemen. Het gevolg kan een tekort aan zink zijn, maar ook calcium- en ijzergebrek. Uit onderzoek is gebleken dat tarwevolkorenbrood een hoog fytinezuurgehalte heeft. Dit komt bijvoorbeeld omdat bakkers het brood zo kort mogelijk laten rijzen met behulp van broodverbeteraars. Het fytinezuur kan dan niet voldoende worden afgebroken.

 

KOOLHYDRAAT ‘Mucoploysaccharid’ of ‘Glucosamineglycan’

Spelt bevat als enig graan mucopolysacchariden, heel bijzondere koolhydraten, tegenwoordig vaak aangeduid als glucosamineglycanen. Mucopolysacchariden komen ook voor in aloë vera en haaienkraakbeen en versterken het immuunsysteem.

 

VETZUREN

Het vetgehalte van spelt is hoog vergeleken met tarwe. Het verschil ligt in de hoeveelheid van de essentiële vetzuren, want deze zijn verantwoordelijk voor de afbraak van cholesterol en belangrijk als bouwstoffen voor de celwanden en de zenuwen. De goede verzorging van het lichaam door gezonde, onverzadigde vetzuren en de afwezigheid van cholesterol in spelt is een belangrijk pluspunt.

Spelt is daarom makkelijker verteerbaar en zorgt zo voor een goede stoelgang, reinigt de bloedvaten en vermindert de kans op een hartinfarct.

 

AMINOZUREN

Spelt bevat alle acht essentiële aminozuren, die in het lichaam de productie van hormonen activeren en onmisbaar zijn om je goed, gelukkig en blij te kunnen voelen. Ontbreken essentiële aminozuren op den duur in het voedsel, dan wordt de gezondheid ernstig geschaad. De waardes van Leucine, Fenylalanine en Methionine zijn in spelt duidelijk hoger dan bijvoorbeeld bij tarwe.

 

 

Aminozuur ‘Leucine’

Leucine is belangrijk voor groei en herstel van spierweefsel en de genezing van wonden en gebroken botten. Een paar gram meer leucine in een maaltijd verhoogt het spierversterkend effect en kan daarmee ook het bekende verlies van spiermassa bij ouderen afremmen. Mensen die verslaafd zijn aan drank en drugs hebben vaak te weinig leucine in het lichaam. Bij kinderen kan een chronisch gebrek aan leucine leiden tot hypoglykemie (lage bloedsuikerspiegel).

Aminozuur ‘Fenylalanine’

Uit fenylalanine ontstaat dopamine en noradrenaline en adrenaline, de hormonen uit de bijnierschors. Een tekort aan dopamine kan tot de ziekte van Parkinson lijden. Noradrenaline en Adrenaline zijn verantwoordelijk voor een goed humeur, een tekort eraan kunnen burn-out symptomen tot zware depressies veroorzaken.

Aminozuur ‘Tryptofaan’

Tryptofaan stimuleert eveneens de productie van ons stemmingshormoon Serotonine, dat zorgt voor een evenwichtige gemoedsgesteldheid. Een emotioneel evenwicht is de beste bescherming tegen ziektes.

Aminozuur ‘Methionine’

Methionine is een zwavelhoudend aminozuur dat voor veel lichaamsprocessen belangrijk is. Het helpt bij de preventie van aderverkalking door vetstoffen uit het bloed te verwijderen en zo de kans op een hartaanval te verlagen. Methionine voedt en stimuleert de oogspieren en helpt het zenuwstelsel te reguleren. Samen met choline en foliumzuur kan dit aminozuur sommige tumorsoorten helpen te voorkomen.